1. Lý do chọn đề tài 1.1. Tô Hoài (1920-2014) là một tác gia lớn của văn học Việt Nam hiện đại. Vị trí quan trọng của ông trong nền văn học dân tộc không chỉ được xác định qua số lượng trên 150 tác phẩm ở các thể loại mà còn ở chất lượng của sự phản ánh. Sáng tác của Tô Hoài đề cập nhiều vấn đề của xã hội, con người Việt Nam trong những giai đoạn lịch sử có nhiều biến động (từ 1930 đến những năm đầu thế kỷ XXI). Điểm hấp dẫn trong sáng tác của Tô Hoài, tạo nên nguồn cảm hứng liền mạch đối với những người nghiên cứu về ông chính là sức sáng tạo không ngừng của một nhà văn coi nghiệp sáng tác là “duyên nợ”, là nỗi trăn trở suốt cuộc đời. Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam, sáng tác của Tô Hoài thể hiện khá đầy đủ những đặc điểm của văn học Việt Nam hiện đại trong đó có đặc điểm ngôn ngữ văn xuôi. Ông là một trong số các nhà văn nhanh chóng khẳng định tài năng và phong cách văn chương của mình. Phong cách đó vừa ổn định vừa có những nét mới theo từng giai đoạn của văn học Việt Nam: từ 1900 đến 1945; 1945 đến 1975 và sau 1975. Lựa chọn tác giả Tô Hoài để nghiên cứu, chúng tôi muốn tìm hiểu phong cách ngôn ngữ của một nhà văn lớn. Mặt khác, sáng tạo của Tô Hoài về ngôn từ nghệ thuật đã hội tụ những đặc điểm cơ bản và thể hiện sự vận động của ngôn ngữ văn xuôi Việt Nam thế kỷ XX và những năm đầu thế kỷ XXI. Nghiên cứu ngôn từ trong sáng tác của ông góp phần nghiên cứu đặc điểm, sự vận động, phát triển của ngôn ngữ văn xuôi Việt Nam hiện đại