1. Lí do chọn đề tài 1.1. Đọc hiểu sẽ luôn đƣợc xem là một trong những năng lực cốt lõi của con ngƣời khi trong xã hội việc giao tiếp bằng ngôn ngữ còn diễn ra. Vai trò của đọc hiểu càng đƣợc đề cao khi con ngƣời luôn cần phải học cách học để có thể cập nhật tri thức, tự học suốt đời trong bối cảnh các nguồn thông tin phát triển ngày càng đa dạng và nhanh chóng. Làm cho ngƣời học thật sự biết cách đọc là góp phần nâng trình độ văn hóa của ngƣời học lên một mức cao hơn. Trong nhà trƣờng phổ thông, yêu cầu rèn luyện kĩ năng đọc hiểu đối với từng loại văn bản (VB) để hƣớng đến khả năng tự đọc của học sinh (HS) luôn đƣợc quan tâm, nhất là rèn luyện kĩ năng đọc hiểu VB nghệ thuật ngôn từ. Đó cũng là tƣ tƣởng cốt lõi của công cuộc đổi mới dạy học văn, là “một khâu đột phá trong nội dung và phƣơng pháp dạy văn hiện nay” [166]. Sự chuyển dịch tƣ tƣởng trong dạy học văn, từ “giảng văn” sang “dạy học đọc hiểu văn bản” đã thực sự làm thay đổi phƣơng pháp dạy học. “Dạy văn là dạy cho học sinh năng lực đọc, kĩ năng đọc để giúp các em hiểu bất cứ văn bản nào cùng loại. Từ đọc hiểu văn bản mà trực tiếp tiếp nhận các giá trị văn học, trực tiếp thể hiện các tƣ tƣởng và các cảm xúc đƣợc truyền đạt bằng nghệ thuật ngôn từ, hình thành cách đọc riêng có cá tính. Do đó, hiểu bản chất môn Văn là môn dạy đọc văn vừa thể hiện cách hiểu thực sự bản chất của văn học, vừa hiểu đúng thực chất của việc dạy văn là dạy năng lực, phát triển chủ thể năng lực của học sinh” [166, tr.2]. Cách dạy văn theo kiểu thầy cảm thụ tác phẩm, truyền giảng cho HS, HS thụ động tiếp thu đã không còn phù hợp mà phải là HS trực tiếp đọc VB và kiến tạo nên ý nghĩa của VB thông qua hệ thống các hoạt động, hành động, thao tác. Nghiên cứu về đọc hiểu, về tiếp nhận văn học trong giai đoạn gần đây đã chỉ ra vai trò quan trọng của tri thức nền độc giả sở hữu đối với việc kiến tạo nghĩa của VB nghệ thuật ngôn từ. Nền tảng tri thức mà độc giả có và cần có ấy rất phong phú, song có thể khái quát thành tri thức miêu tả (declarative knowledge) và tri thức phƣơng pháp (procedure knowledge).