1. Lý do chọn đề tài Ở Việt Nam quản lý hộ tịch được coi là khâu trung tâm của toàn bộ hoạt động quản lý dân cư. Hiện nay, vấn đề đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch đã và đang đặt ra những yêu cầu bức thiết đối với sự phát triển của nền hành chính quốc gia. Bởi chế độ quản lý hộ tịch không chỉ phản ánh trình độ phát triển kinh tế – chính trị – xã hội của mỗi quốc gia trong từng giai đoạn lịch sử mà còn phản ánh mức độ nhất định về đặc thù truyền thống, tập quán trong tổ chức đời sống xã hội về quản lý dân cư ở mỗi quốc gia, dân tộc đó. Thực tiễn quản lý hộ tịch nhà nước ta gần 60 năm qua cho thấy những yếu tố trì trệ, bất cập của hệ thống pháp luật về quản lý hộ tịch. So sánh với các quốc gia trong khu vực, chúng ta không thể khoanh tay đứng nhìn trước không ít các bất cập của thực tiễn, cả về nhận thức và hành động, cả về pháp luật và năng lực quản lý. Ở nước ta, mặc dù hoạt động quản lý hộ tịch có nhiều phát triển trong hơn nửa thế kỷ và đã có sự vận động tích cực trong những năm gần đây nhưng việc quản lý đầy đủ, chính xác, kịp thời các thông tin hộ tịch vẫn là mục tiêu đầy khó khăn đặt ra đối với các cơ quan quản lý. Do đó, để giải quyết bài toán đổi mới quản lý hộ tịch thì vấn đề quan trọng hàng đầu là tiến tới xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh một cách thống nhất, đồng bộ và đầy đủ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác quản lý hộ tịch đạt hiệu quả cao trong giai đoạn trước mắt và lâu dài. Là một tỉnh miền núi thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam, giáp với nhiều tỉnh, thành phố, Bắc Giang đang ngày càng phát triển và khẳng định được vị thế của mình. Với dân số 1.563.468 (khảo sát tháng 4/2009) người gồm 27 dân tộc anh em: Kinh, Tày, Nùng, Hoa, Cao Lan, Sán Chỉ, Dao ; với đơn vị hành chính bao gồm: Thành phố Bắc Giang và các huyện: Hiệp Hoà, Yên Dũng, Yên Thế, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động, Tân Yên, Việt Yên, Lạng Giang; Bắc Giang có thể coi là địa bàn gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý hộ tịch. Khắc phục khó khăn, phát huy thế mạnh của vùng, trong những năm gần đây, công tác quản lý hộ tịch ở một số xã trên địa bàn tỉnh về cơ bản đã đạt được những thành quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai nhiệm vụ còn bộc lộ không ít những yếu kém, hạn chế cần khắc phục. Nhận thấy sự cần thiết của việc đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác quản lý hộ tịch trên địa bàn xã, cũng như sự hạn chế về số lượng các đề tài nghiên cứu vấn đề này và những vấn đề liên quan, nhóm sinh viên lớp Quản trị văn phòng K1308A quyết định chọn nội dung quản lý hộ tịch làm đề tài nghiên cứu với tên gọi: “Công tác quản lý hộ tịch ở một số xã trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2012-2014”. 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2.1 Đối tượng nghiên cứu Công tác quản lý hộ tịch ở một số xã trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. 3.2 Phạm vi nghiên cứu – Thời gian: 2012 – 2014 – Không gian nghiên cứu: Khảo sát công tác quản lý hộ tịch tại một số xã trên địa bàn huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. 3. Mục tiêu nghiên cứu – Tìm hiểu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về công tác quản lý hộ tịch. – Tìm hiểu thực trạng công tác quản lý hộ tịch ở một số xã trên địa bàn huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang trong thời gian qua, phân tích nguyên nhân của những ưu điểm cũng như những hạn chế của công tác. – Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý hộ tịch ở Bắc Giang nói riêng và trên địa bàn các tỉnh, thành phố của cả nước nói chung. 4. Lịch sử nghiên cứu Có thể khẳng định rằng quản lý hộ tịch là hoạt động khó khăn và phức tạp đòi hỏi nhà quản lý phải có tầm hiểu biết sâu rộng về lĩnh vực chuyên môn và cần thiết hơn đó là sự thông thạo về đặc điểm dân cư, tình hình phát triển nơi địa phương cần quản lý. Nói đến quản lý hộ tịch, đã có khá nhiều đề tài, công trình nghiên cứu khoa học đề cập, vấn đề hộ tịch không chỉ thu hút các nhà lãnh đạo mà còn là vấn đề quan tâm của cả những nhà khoa học và các nhà quản lý. Một số công trình khoa học tiêu biểu về quản lý hộ tịch có thể nêu như sau: – Cuốn sách “Từ quản lý đinh đến quản lý hộ tịch” của tác giả Phạm Trọng Cường – H: Tư pháp, 2007 đã đưa ra những cứ liệu cần thiết để khẳng định sự phát triển của công tác quản lý hộ tịch có tiền đề và là sự tiếp nối từ công tác quản lý đinh trong lịch sử – “Về quản lý hộ tịch”: Sách tham khảo / Phạm Trọng Cường. – H: Chính trị Quốc gia, 2004. – “Hướng dẫn đăng ký và quản lý hộ tịch” / B.soạn: Nguyễn Quốc Cường, Lương Thị Lanh, Trần Thị Thu Hằng. – H: Tư pháp, 2006, nêu lên các thủ tục và các bước cần thiết khi đăng ký về hộ tịch như thủ tục làm giấy khai sinh, thủ tục khai tử, hay như thủ tục nhận nuôi con nuôi trong công tác quản lý hộ tịch. – “Quy định mới về đăng ký và quản lý hộ tịch” – H: Chính trị Quốc gia, 2006. – “151 Câu Trả Lời Về Hộ Tịch, Hộ Khẩu, Chứng Minh Nhân Dân Và Công Chứng, Chứng Thực” / L.G: Trần Huyền Nga. – H: NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 2005, được biên soạn nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật về đăng ký hộ tịch, đăng ký và quản lý hộ khẩu, về giấy Chứng minh nhân dân và công tác công chứng, chứng thực. “151 câu trả lời về hộ tịch, hộ khẩu, chứng minh nhân dân và công chứng, chứng thực”. – “Hướng dẫn nghiệp vụ đăng ký và quản lý hộ tịch” – H: NXB Tư Pháp, 2006. – “Nghiệp vụ đăng ký hộ tịch” – H: NXB Tư Pháp, 2007. – Nghị định số 158/2005/NĐ-CP về “Đăng ký và quản lý hộ tịch Văn bản pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch”. – H: Chính trị Quốc gia, 2008. Là một tỉnh đầy tiềm năng ở miền núi trung du phía Bắc, công tác quản lý hộ tịch ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang ngày càng phát triển theo hướng hiện đại và mang lại hiệu quả tích cực. Thông qua báo cáo của các cơ quan quản lý công tác này chúng ta đã có cái nhìn tổng quát hơn, toàn diện hơn về quản lý hộ tịch trên toàn tỉnh nói chung và trên các địa bàn xã nói riêng. Đạt được hiệu quả cao ở cơ sở sẽ là tiền đề quan trọng cho hoạt động quản lý dân cư mang tầm quy mô, hiện đại của toàn tỉnh. Những tài liệu trên là những gợi ý quý báu có giá trị tham khảo, kế thừa giúp nhóm chúng tôi tiến hành nghiên cứu Đề tài “Công tác quản lý hộ tịch ở một số xã trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2012-2014”. 5. Phương pháp nghiên cứu – Phương pháp thu thập thông tin trực tiếp: quan sát; – Phương pháp thu thập thông tin gián tiếp: phân tích và tổng hợp số liệu; + Nghiên cứu tài liệu, tư liệu tham khảo; + Nguồn tin từ mạng Internet; + Thông tin từ báo cáo định kỳ của Ủy ban nhân dân các xã trên địa bàn huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 6. Đóng góp của đề tài – Đề tài nghiên cứu góp phần chuẩn hóa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý hộ tịch ở một số xã trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. – Kết quả đạt được của đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ làm công tác quản lý hộ tịch ở xã. 7. Cấu trúc của đề tài Ngoài phần mở đầu, kết thúc và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được chia làm 03 chương: