Kinh nghiệm cho thấy việc chọn đềtài nghiên cứu khoa học là trởngại đầu tiên mà sinh viên trong các ngành khoa học xã hội xà nhân văn thường gặp khi bắt tay vào làm luận văn. Những khó khăn ấy một phần là do sinh viên chưa quen với việc nghiên cứu, một phần là do sinh viên chưa được giới thiệu một cách có hệthống những nguyên tắc cơbản của việc xây dựng một đềtài nghiên cứu, bằng chứng là đa sốnhững tài liệu hướng dẫn làm luận văn Đại học, Cao học hoặc Tiến sĩ, bằng tiếng Việt lẫn tiếng Pháp, mà chúng tôi có trong tay (xem Thưmục của bài viết này), đều không đềcập đến những nguyên tắc cơbản vềviệc xây dựng đềtài, hoặc nếu có thì chỉrất sơlược. Những tài liệu này chủyếu trình bày những khía cạnh kỹthuật đểlàm một luận văn (nhưcách trình bày bìa, cỡchữ, phông chữ.), nhưthể đềtài là cái tựnhiên đến với người nghiên cứu vậy. Mặt khác, để đối phó với sựthiếu thốn tưliệu vềphương pháp luận nghiên cứu khoa học này, nhiều giáo viên hướng dẫn nước ta thường có cách làm không phát huy được tính tích cực chủ động của sinh viên, đó là việc “giao – nhận đềtài”. Chính vì thế, trong bài viết này, chúng tôi muốn giới thiệu một sốnét cơbản không thểthiếu được trong việc xây dựng đềtài nghiên cứu trong các ngành khoa học xã hội và nhân văn.