Nghịch dị có từ lâu trong mạch nguồn lịch sử văn học dân tộc và hồi sinh mạnh mẽ trong thời kì đổi mới. Có thể nói, tinh thần hạt nhân của nghịch dị là tiếng nói tự do dân chủ. Cảm quan nghịch dị gắn với việc kiến tạo những hình tượng lệch chuẩn, gắn với nhu cầu phê phán cái lạc hậu, cái xấu. Văn học đương đại Việt Nam là một bức tranh đa chiều, phức tạp và đầy màu sắc. Đó là nền văn học đa thanh với rất nhiều cá tính sáng tạo khác nhau cùng những nỗ lực khai tử thói quen cũ mòn và khuôn sáo, từ đó hình thành một Nguyễn Huy Thiệp (hậu) hiện đại, một Hồ Anh Thái mê chơi cấu trúc, một Nguyễn Bình Phương nghiêng về phân tâm học, một Nguyễn Việt Hà tư duy tôn giáo, một Thuận và Đoàn Minh Phượng liên văn bản, một Đặng Thân hậu hiện đại Và không chỉ có thế. Mỗi một nhà văn đều tích hợp trong thế giới nghệ thuật của mình những yếu tố trên ở mức độ đậm nhạt khác nhau, trong đó, yếu tố nghịch dị là phổ biến và tạo thành những thông điệp giàu ý nghĩa xã hội và nhân sinh của thời hiện đại. Hầu hết các tác phẩm đều chứa đựng nghệ thuật nghịch dị như: Mảnh đất lắm người nhiều ma, Những ngã tư và những cột đèn, Nỗi buồn chiến tranh, Ăn mày dĩ vãng, SBC là săn bắt chuột, Mười lẻ một đêm, Ngồi, Những đứa trẻ chết già, Thoạt kì thủy, Trò đùa số phận, Đi tìm nhân vật, Thiên thần sám hối, Người sông Mê, 3.3.3.9 những mảnh hồn trần, T mất tích, China town, Minh sư, Mẫu Thượng Ngàn, Thần thánh và bươm bướm,Tưởng tượng và dấu vết