1. Lí do chọn đề tài 1.1. Có lẽ, trong lịch sử tinh thần nhân loại, khám phá, suy tư về con người là “điều thú vị nhất”, là niềm hứng khởi, say mê bất tận. Văn học không nằm ngoài quy luật đó. Văn học hướng đến con người, lấy con người làm trung tâm của sự miêu tả, biểu hiện. Việc khắc họa hình tượng con người ở những góc độ khác nhau (những khả năng kì diệu; những số phận thăng trầm; những hạnh phúc, khổ đau; những cá tính ấn tượng ) bằng các phương thức nghệ thuật độc đáo đã cuốn hút, ám ảnh bạn đọc qua bao nhiêu thời đại. Người đọc đến với văn chương không chỉ thuần túy tìm kiếm sự giải trí mà còn tìm cơ hội tự giải phóng khỏi những giới hạn quen thuộc, chật chội, thỏa sức “nếm trải những cuộc đời riêng biệt từ nhiều xứ sở, nhiều thời đại xa xôi” (M. Gorki). Sự nghiệp sáng tác của người nghệ sĩ chịu sự chi phối mạnh mẽ của môi trường sống (các yếu tố thời đại, quê hương, hoàn cảnh gia đình ). Mỗi nhà văn có “mảnh đất văn học” riêng, bầu không khí văn chương riêng. Ở đó, họ thiết tha khám phá vẻ đẹp tiềm ẩn của con người nơi mình gắn bó và hoài niệm. Con người trong văn học Việt Nam ngoài “mẫu số chung” của dải lãnh thổ toàn vẹn, thống nhất còn có nét riêng mỗi vùng miền. Nếu người miền Bắc vẫn được tiếng thâm thúy, tinh tế, kĩ tính; người miền Trung cần cù, nghị lực, tiết kiệm thì người miền Nam bộc trực, hào phóng, nghĩa hiệp. Những nét tính cách cơ bản của con người ở những nơi khác nhau của Tổ quốc thường do người “đứng ngoài” phát hiện nhưng nó đã ăn sâu vào máu thịt, trở thành một nhu cầu tự giác hoặc tự phát của chính các nhà văn, thể hiện qua cách nhìn nhận và biểu đạt con người của họ.